Moduł 5 – Kompetencje

Znaczenie umiejętności miękkich na dzisiejszym rynku pracy: Wywiad z Marcinem Biernatem, zastępcą dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Katowicach

Definicja kompetencji

Kompetencja to zdolność do skutecznego lub efektywnego wykonywania czegoś. Jest to pojęcie szersze niż umiejętność, chociaż często używane jest zamiennie. Poniżej znajdziesz wyjaśnienie, jakie wymiary zawiera pojęcie kompetencji oraz jak termin „umiejętność" odnosi się do tego szerszego pojęcia.

W pracy z młodzieżą kompetencja rozumiana jest jako posiadanie trzech powiązanych wymiarów:

• Wiedzy: Ten wymiar odnosi się do wszystkich tematów i zagadnień, które znasz lub musisz znać, aby wykonywać swoją pracę. To jest „poznawczy” wymiar kompetencji. Zwykle kojarzy się z „głową”.
• Umiejętności: Ten wymiar odnosi się do tego, co potrafisz zrobić lub co musisz umieć zrobić, aby wykonywać pracę z młodzieżą. To jest „praktyczny” wymiar kompetencji. Zwykle kojarzy się z „rękami”.
• Postaw i wartości: Ten wymiar kompetencji odnosi się do postaw i wartości, które musisz wyznawać, aby być skutecznym w swojej pracy. Ten wymiar kompetencji zwykle kojarzy się z „sercem”.

Czasami w module 5 będziemy używać terminu „umiejętności", ale pamiętaj, jak różni się on od kompetencji jako szerszego terminu.

Kompetencje twarde i miękkie

Kompetencje to również pojęcie szersze niż kwalifikacje (wykształcenie i staż pracy), ponieważ odnosi się do ogólnych cech ludzkich - zarówno wrodzonych, jak i nabytych. W trakcie nauki, studiowania i stawiania pierwszych kroków na ścieżce zawodowej nie tylko wzbogacamy nasze portfolio, ale przede wszystkim nabywamy nowe umiejętności i rozwijamy nowe cechy charakteru. Z tego powodu, aby usystematyzować pojęcia, kompetencje dzielimy na twarde i miękkie.

Do pierwszej grupy zaliczają się wiedza i umiejętności specjalistyczne, zdobyte doświadczenie, ukończone kursy oraz uzyskane certyfikaty. Druga grupa składa się ze sposobów radzenia sobie w sytuacjach społecznych, postaw wobec pracy, motywacji i wartości, a także wszystkich cech indywidualnych.

Kolejną ważną różnicą między kompetencjami twardymi a miękkimi jest możliwość udowodnienia ich obecności. W przypadku tych pierwszych złożenie odpowiednich dokumentów nie stanowi problemu. Umiejętność obsługi programu komputerowego, znajomość prawa czy obsługa sprzętu technicznego mogą być łatwo udowodnione certyfikatem kursu lub dyplomem. O wiele trudniej jest wykazać opanowanie w sytuacjach stresowych, umiejętność pracy w zespole, niezależność czy poczucie odpowiedzialności. Umiejętności miękkie są trudne do weryfikacji, ponieważ ujawniają się tylko w autentycznych i spontanicznych sytuacjach.

Czym są umiejętności miękkie?

Od dziesięcioleci umiejętności miękkie były niedoceniane i stawiane na drugim miejscu w porównaniu z kompetencjami twardymi. Od jakiegoś czasu obserwuje się zmianę tego trendu. Coraz częściej to umiejętności miękkie mogą decydować o sukcesie w zdobyciu nowej pracy lub awansie.

Umiejętności miękkie obejmują:

• Kompetencje interpersonalne: Dotyczące relacji z inną osobą, takie jak komunikacja, autoprezentacja, rozwiązywanie konfliktów, współpraca.
• Kompetencje społeczne: Dotyczące funkcjonowania w grupie ludzi, takie jak dostrzeganie potrzeb i doświadczeń innych, empatia, znajomość zasad społecznych, asertywność.
• Kompetencje organizacyjne: Odnoszące się do działania, np. autonomia, umiejętności zarządzania czasem, podejmowanie inicjatywy, zaangażowanie.
• Kompetencje indywidualne: Warunki psychologiczne i charakterologiczne, np. kreatywność, odporność na stres, podejmowanie decyzji, dążenie do doskonalenia, rozwiązywanie problemów, podzielna uwaga.
• Kompetencje menedżerskie: Związane z zarządzaniem zespołem, np. przywództwo, koordynowanie pracy, delegowanie zadań.

Na szczęście, jak wynika z optymistycznych wyników badań, możliwe jest pracowanie nad rozwojem umiejętności miękkich. Jednak aby móc to zrobić, należy najpierw spojrzeć na siebie i rozpoznać słabości. To bardzo ważny krok, bez którego dalszy rozwój nie jest możliwy. Dopiero po dokonaniu autorefleksji można działać: zapisać się na zajęcia, spotkać się z ekspertem, który pomoże Ci rozwijać wybrane kompetencje, czy skutecznie uczyć się z książek na temat rozwoju osobistego.

Analiza i poprawa umiejętności miękkich

Sama teoria dotycząca umiejętności osobistych i interpersonalnych nie przyniesie żadnych rezultatów. Potrzebna jest autorefleksja i praktyka.

Aby rozpocząć proces rozwoju umiejętności miękkich, musimy dokładnie przeanalizować nasz obecny poziom umiejętności. Można to zrobić, zadając sobie pytania: W czym jestem dobry? Do czego mam talent? Co sprawia mi największy problem? Gdy ta wiedza zostanie zebrana, warto trenować i ćwiczyć.

Zapoznaj się z proponowanym narzędziem do autorefleksji i wypróbuj je. Możesz je wykorzystać w swojej pracy z młodzieżą, ale jest na tyle uniwersalne, że dorośli również mogą z niego skorzystać.

Jak wspomniano wcześniej w tej sekcji, autorefleksja jest jednym z dwóch kluczowych elementów poprawy umiejętności. Drugim jest praktyka.

Praktyka w doskonaleniu umiejętności miękkich

Praktyka służąca doskonaleniu umiejętności miękkich musi opierać się na trzech fundamentach. Są to:

• Działanie;
• Uważne słuchanie informacji zwrotnej;
• Refleksja.

Zostanie to wyjaśnione na przykładzie umiejętności komunikacyjnych. Nie ma wątpliwości, że dla osób pracujących z młodzieżą ta umiejętność jest szczególnie ważna. Jest ona równie ważna dla młodzieży. Przeczytaj o najważniejszych elementach praktyki, które należy mieć na uwadze podczas rozwoju swoich umiejętności komunikacyjnych:

• Działanie: Przekazywanie wiadomości (jeśli możesz, przygotuj ją wcześniej, korzystając z wcześniejszego doświadczenia i posiadanych umiejętności).
• Informacja zwrotna: Podczas komunikacji z innymi zawsze ważne jest zwrócenie uwagi na to, czy cel komunikacji został osiągnięty, tzn. czy ta komunikacja była skuteczna. Każdy wynik powinien być analizowany.
• Refleksja: Zastanów się, co mogłeś zrobić lepiej, jeśli nie osiągnąłeś celu. Zastanów się, co zadziałało, jeśli cel został osiągnięty.
• Metoda prób i błędów: W sytuacji, gdy komunikacja była nieskuteczna, warto wypróbować inny styl czy metodę, a następnie ponownie przeanalizować proces komunikacji pod kątem wyników, aby opracować najbardziej efektywną strategię.
• Utrzymywanie czujności w sytuacjach, które są już znane: W miarę jak ćwiczymy daną umiejętność, zaczyna ona stawać się automatyczna. Może to prowadzić do osłabienia naszej czujności na indywidualne informacje zwrotne. Zachowaj więc czujność.

Umiejętności miękkie to uniwersalne kompetencje, które można wykorzystać zarówno w życiu osobistym, jak i zawodowym. Są niezwykle ważne w wielu zawodach i nie powinny być niedoceniane. Warto skorzystać z kursów szkoleniowych, gdzie nauka zazwyczaj opiera się na zasadzie odgrywania ról, odnieść się do literatury fachowej oraz codziennie i przy każdej okazji ćwiczyć te kompetencje w relacji z innymi. Taka inwestycja z pewnością się opłaci.

Poprawa umiejętności miękkich w pracy z młodzieżą

W trakcie edukacji niewiele miejsca poświęca się umiejętnościom miękkim i uświadamianiu uczniów o ich znaczeniu. W rezultacie młodzi dorośli wchodzą na rynek pracy w pełni wykształceni, ale bez świadomości swoich mocnych stron lub niedoborów w innych sferach.

Jako pracownik młodzieżowy możesz zachęcać młodych ludzi do poprawy ich umiejętności miękkich na wiele sposobów.

Jak to zrobić?

1. Rozmawiaj z młodymi ludźmi o umiejętnościach miękkich: Pokaż, czym są i gdzie oraz jak można je wykorzystać. Możecie również wspólnie zastanowić się, które umiejętności miękkie są kluczowe w różnych zawodach. Młodzi ludzie powinni dostrzegać, jak ważne są umiejętności miękkie i że rozwijanie nawet jednej z nich może otworzyć drzwi w wielu obszarach. Pamiętaj, że większość działań rozwija umiejętności miękkie - nawet te o innym profilu. Kluczem do sukcesu jest refleksja nad rozwojem wymaganych umiejętności miękkich. Na koniec aktywności zawsze rozmawiaj z młodymi ludźmi o tym, czego się nauczyli i jakie umiejętności miękkie rozwinęli.
2. Używaj różnych metodologii, na przykład metody projektów, pracy w grupach, dyskusji, odgrywania ról i symulacji. W ten sposób młodzi ludzie doświadczą sytuacji jak najbliższych rzeczywistości, co da im możliwość rozwijania umiejętności miękkich we wspierającym środowisku. Jeśli umieścisz młodych ludzi w różnych kontekstach, będą lepiej przygotowani na sytuacje, które czekają ich w dorosłym życiu.
3. Zachęcaj młodzież do angażowania się w działalność pozalekcyjną, taką jak wolontariat: Zapytaj młodych ludzi, czego się nauczyli dzięki zaangażowaniu w wolontariat (jeśli mają takie doświadczenia), lub jakie pozytywne zmiany mogą ich czekać, jeśli zdecydują się zorganizować na przykład piknik na rzecz potrzebujących.
4. Zachęcaj młodych ludzi do oceny swoich kompetencji: Wykorzystaj każdą sytuację jako okazję do nauki. Kiedy młodzi ludzie w grupach przygotowują na przykład prezentację lub lokalną aktywność, porozmawiaj z nimi później o tym, czego się nauczyli z pracy z kolegami, jak oceniają swoją pracę i które kompetencje chcieliby rozwijać dalej. Zachęcaj ich do zadawania sobie pytań, takich jak: Czy wykonuję zadania na czas? Jak współpracuję z innymi? Jak z nimi rozmawiam? Czy lubię planować działania? Które zadania były dla mnie najłatwiejsze, a które trudniejsze? Samoocena sprawi, że młodzi ludzie będą bardziej zmotywowani do rozwijania konkretnych kompetencji, a jednocześnie będą świadomi procesu. Z pewnością przyczyni się to do ich sukcesu. Poczują, że mają wpływ na swój rozwój, jednocześnie zdając sobie sprawę, ile umiejętności już posiadają. Do indywidualnej autorefleksji można wykorzystać narzędzie „Odkryj i rozwiń swoje umiejętności miękkie", które zaproponowaliśmy powyżej (sekcja „Analiza i poprawa umiejętności miękkich").

ZIELONA TRANSFORMACJA

Jednym z najważniejszych współczesnych trendów europejskich jest z pewnością zielona transformacja. Obejmuje ona szereg działań mających na celu zmniejszenie negatywnego wpływu człowieka na przyrodę. Obecnie inicjatywy te wynikają z dyrektyw UE, głównie Zielonego Ładu i Fit for 55.

Zgodnie z danymi UE, korzyści płynące z Europejskiego Zielonego Ładu obejmą tworzenie miejsc pracy dostosowanych do przyszłości oraz rozwój umiejętności potrzebnych do zielonej transformacji – tzw. „zielonych umiejętności".

Prognozy przedstawione przez Europejskie Centrum Rozwoju Kształcenia Zawodowego (CEDEFOP) pokazują, że efektem wdrożenia działań mających na celu osiągnięcie celów Europejskiego Zielonego Ładu do 2030 roku będzie wzrost zatrudnienia w Unii Europejskiej o 1,2% (co w liczbach bezwzględnych oznacza dodatkowe 2,5 miliona miejsc pracy). Ponadto około 286 000 osób zatrudnionych w sektorze energetycznym do 2030 roku będzie musiało znaleźć pracę w „zielonych” branżach CEDEFOP, 2021.

ZIELONE KOMPETENCJE - CO TO?

Kształtowanie zielonych kompetencji jest jednym z priorytetów Unii Europejskiej. Zalecenie Rady Unii Europejskiej dotyczące uczenia się na rzecz zielonej transformacji i zrównoważonego rozwoju identyfikuje działania mające na celu promowanie kształcenia umiejętności niezbędnych do zielonej transformacji i zrównoważonego rozwoju w państwach członkowskich na wszystkich poziomach edukacji, w tym w edukacji nieformalnej.

Są to, po pierwsze, kompetencje potrzebne do pracy w sektorze zielonej gospodarki, w tym w następujących obszarach:

• infrastruktura energetyczna,
• projektowanie farm wiatrowych na lądzie i instalacja farm wiatrowych,
• fotowoltaika i instalacja sprzętu fotowoltaicznego,
• naprawa i konserwacja samochodów elektrycznych,
• efektywność energetyczna budynków i izolacja,
• recykling,
• technologie odnawialne,
• zrównoważone rolnictwo i turystyka.

Po drugie, są to miękkie kompetencje w zakresie „zielonych umiejętności”. Mają one charakter horyzontalny – tzn. mogą występować w branżach lub zawodach, które nie są bezpośrednio związane z zieloną transformacją, chociaż zielona transformacja w pewnym sensie wymusza ich kształtowanie (np. podnoszenie świadomości i szacunku dla środowiska lub zwiększanie świadomości zrównoważonego rozwoju).

Poniżej przedstawiono koncepcję zielonych umiejętności zaproponowaną przez Unię Europejską i Międzynarodową Organizację Pracy, prezentującą najważniejsze kompetencje dla zrównoważonego rozwoju w przystępny sposób.

ZIELONE KOMPETENCJE - EUROPEJSKIE RAMY KOMPETENCJI W ZAKRESIE ZRÓWNOWAŻONEGO ROZWOJU

Zielone kompetencje obejmują wiele wymiarów (Cabral & Dhar, 2019):

• Zielona wiedza: Dotyczy ogólnej wiedzy o środowisku naturalnym.
• Zielone umiejętności: Umiejętności zarówno zawodowe, jak i ogólne, które są niezbędne przede wszystkim dla zielonych miejsc pracy, ale także dla innych zawodów dotkniętych zieloną transformacją.
• Zielona świadomość: Odnosi się do świadomości wpływu działalności człowieka na środowisko, w tym zanieczyszczenie powietrza, ślad węglowy itp.
• Zielone postawy: Rozumiane jako postrzeganie wartości ochrony środowiska przez jednostki.
• Zielone zdolności: Ważne dla samorozwoju i zwiększania wydajności w zielonej gospodarce.
• Zielone zachowania: Działania wspierające zrównoważony rozwój środowiska.

Ostatnio opublikowane (styczeń 2022) Europejskie Ramy Kompetencji w zakresie Zrównoważonego Rozwoju (Green Comp) identyfikują 12 kompetencji w ramach 4 obszarów, których kształtowanie jest niezbędne dla zielonej transformacji. Są one przedstawione w tabeli i krótko omówione poniżej.

Urzeczywistnianie wartości dotyczących zrównoważonego rozwoju:

• Refleksja nad wartością zrównoważonego rozwoju: rozumienie i docenianie znaczenia zrównoważonego rozwoju.
• Wspieranie uczciwości: promowanie uczciwości i etycznego postępowania w kontekście zrównoważonego rozwoju.
• Propagowanie przyrody: dbanie o środowisko naturalne i promowanie jego ochrony.

Akceptowanie złożonego charakteru zrównoważonego rozwoju:

• Myślenie systemowe: rozumienie złożonych systemów i ich wzajemnych powiązań.
• Myślenie krytyczne: analizowanie i ocenianie informacji w kontekście zrównoważonego rozwoju.
• Formułowanie problemów: identyfikowanie i definiowanie problemów związanych ze zrównoważonym rozwojem.

Wizualizacja zrównoważonej przyszłości:

• Umiejętność myślenia o przyszłości: projektowanie i planowanie działań na rzecz zrównoważonej przyszłości.
• Zdolność przystosowania się: elastyczność i adaptacja do zmieniających się warunków związanych ze zrównoważonym rozwojem.
• Myślenie eksploracyjne: poszukiwanie innowacyjnych rozwiązań dla wyzwań zrównoważonego rozwoju.

Działanie na rzecz zrównoważonego rozwoju:

• Sprawczość polityczna: zaangażowanie w procesy decyzyjne i polityczne dotyczące zrównoważonego rozwoju.
• Wspólne działanie: współpraca z innymi w celu osiągnięcia celów zrównoważonego rozwoju.
• Indywidualna inicjatywa: podejmowanie własnych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju.

GreenComp został zaprojektowany jako niewiążące źródło odniesienia dla programów edukacyjnych promujących zrównoważony rozwój jako kluczową kompetencję. Może być stosowany w różnych kontekstach edukacyjnych, zarówno formalnych, jak i nieformalnych, wspierając uczenie się przez całe życie.

Ramy te stanowią odpowiedź na rosnącą potrzebę wyposażenia obywateli w kompetencje niezbędne do życia, pracy i działania w sposób zrównoważony, wspierając tym samym realizację celów Europejskiego Zielonego Ładu.

ZESTAW KLUCZOWYCH UMIEJĘTNOŚCI DLA ZIELONYCH MIEJSC PRACY OPRACOWANY PRZEZ MIĘDZYNARODOWĄ ORGANIZACJĘ PRACY

W 2019 roku Międzynarodowa Organizacja Pracy opracowała zestaw kluczowych umiejętności dla zielonych miejsc pracy - odnoszą się one do zestawu umiejętności ogólnych, które nie są związane z konkretnym zawodem.

Wszyscy pracownicy:

• Świadomość i szacunek dla środowiska; chęć uczenia się o zrównoważonym rozwoju.
• Elastyczność, aby umożliwić pracownikom nabycie teoretycznej i praktycznej wiedzy o nowych technologiach i procesach potrzebnych do „zielonego” przekształcenia miejsc pracy.
• Umiejętności pracy zespołowej, odzwierciedlające potrzebę współpracy w organizacji w celu znalezienia rozwiązań zmniejszających ślad węglowy organizacji.
• Odporność - zdolność do adaptacji do zmieniających się warunków.
• Umiejętności komunikacyjne i negocjacyjne wspierające promowanie wymaganych zmian wśród współpracowników i klientów.
• Przedsiębiorczość wspierająca wykorzystanie możliwości dla technologii niskoemisyjnych i adaptacji do zmian środowiskowych.

Pożądane w zawodach średnio- i wysoko wykwalifikowanych:

• Myślenie analityczne (w tym analiza ryzyka i systemów) niezbędne do interpretacji i zrozumienia potrzeby zmian oraz zasobów i wkładów potrzebnych do ich wprowadzenia.
• Umiejętności koordynacji, zarządzania i biznesowe, które mogą obejmować interdyscyplinarne podejście do celów ekonomicznych, społecznych i środowiskowych.
• Umiejętności innowacyjne, identyfikowanie możliwości i tworzenie nowych strategii w odpowiedzi na zielone wyzwania.
• Umiejętności marketingowe do promowania bardziej ekologicznych produktów i usług.
• Umiejętności doradcze wspierające zrozumienie przez konsumentów zielonych rozwiązań i dyfuzję technologii ekologicznych.
• Umiejętności sieciowe, informatyczne i językowe do działania na rynkach globalnych.
• Umiejętności strategiczne i przywódcze, aby pomóc politykom i menedżerom firm zidentyfikować odpowiednie bodźce i stworzyć sprzyjające warunki dla zielonej produkcji i transportu.

ZNACZENIE ZIELONYCH KOMPETENCJI

Zgodnie z raportem LinkedIn, tylko jeden na ośmiu pracowników ma jedną lub więcej zielonych umiejętności, co oznacza, że prawie 88% pracowników nie ma nawet jednej zielonej umiejętności. W przeciwieństwie do tego, średni wskaźnik zatrudnienia pracowników z co najmniej jedną zieloną umiejętnością jest o 29% wyższy niż średnia dla całej siły roboczej.

Na całym świecie tylko 1 na 8 pracowników ma jedną lub więcej zielonych umiejętności - jesteśmy daleko od wykazania zielonych umiejętności, których potrzebujemy.

Średni wskaźnik zatrudnienia pracowników z co najmniej jedną zieloną umiejętnością jest o 29% wyższy niż średni wskaźnik zatrudnienia dla wszystkich pracowników.

García Vaquero i in. (2021), analizując zapotrzebowanie na zielone umiejętności w Hiszpanii, zidentyfikowali niedobory w ogólnych umiejętnościach miękkich, co prowadzi do wniosku, że programy szkoleniowe w zakresie zielonych kompetencji powinny również obejmować rozwój umiejętności miękkich - te dwie kategorie umiejętności w zakresie przekwalifikowania powinny być rozwijane równolegle.

Cabral & Dhar (2019) wykazali, że szkolenie w zakresie zielonych kompetencji pozytywnie wpływa na wszystkie wymiary umiejętności, a inwestycje firm w rozwój zielonych kompetencji pozytywnie wpływają na zieloną transformację w firmie, budując w ten sposób jej przewagę konkurencyjną. Zgodnie z badaniami, rozwój zielonych kompetencji jest kluczowy dla osiągnięcia zrównoważonej przyszłości.

JAK ROZWIJAĆ KOMPETENCJE DLA ZIELONEJ PRZYSZŁOŚCI WŚRÓD MŁODYCH LUDZI

Jako pracownik młodzieżowy odgrywasz kluczową rolę w przygotowywaniu młodych ludzi do zielonej przyszłości. Oto kilka praktycznych sposobów, aby wprowadzić zielone myślenie i umiejętności do swojej pracy z młodzieżą.

JAK TO ZROBIĆ?

1. Uczenie się oparte na projektach: Możesz rozwijać projekty, które zachęcają młodych ludzi do proponowania zrównoważonych rozwiązań dla rzeczywistych problemów, rozwijając umiejętności krytycznego myślenia i rozwiązywania problemów. Uczenie się oparte na projektach to doskonały sposób, aby zachęcić młodzież nie tylko do rozwijania tych umiejętności, ale także do ich stosowania.
2. Partnerstwa klimatyczne w społeczności: Zachęcaj młodzież do współpracy z lokalnymi firmami i organizacjami społecznymi, które promują zielone myślenie i zrównoważony rozwój. Można to zrobić, zapraszając prelegentów lub prowadząc warsztaty z młodzieżą i lokalnymi interesariuszami.
3. Wyzwania i konkursy związane z zrównoważonym rozwojem i środowiskiem: Zorganizuj konkursy fotograficzne lub konkursy świadomości ekologicznej.
4. Aktywizm: Zachęcaj młodych ludzi do angażowania się w działalność organizacji i grup nieformalnych oraz do uczestniczenia w przedsięwzięciach społecznych. Aktywizm angażuje na wielu poziomach i dlatego jest ważną przestrzenią do rozwoju młodych ludzi. Świadome kierowanie ich zaangażowaniem może otworzyć ich na doświadczenia, które pozwolą im rozwijać swoje mocne strony i pracować nad słabościami. A obie te rzeczy są bardzo satysfakcjonujące.

ZAINSPIRUJ SIĘ!

Oto tylko niektóre przykłady projektów lub przedsięwzięć, które mogą być realizowane przez młodych ludzi:

• Interaktywna wędrówka przyrodnicza mająca na celu zwiększenie świadomości o bioróżnorodności;
• Sesje informacyjne w społeczności lokalnej/szkolnej/rówieśniczej podkreślające praktyczne sposoby ponownego wykorzystania odpadów;
• Sadzenie drzew w pobliżu szkoły/innej instytucji służącej lokalnej społeczności;
• Seria warsztatów, lekcji lub działań na temat zrównoważonych miast;
• Stworzenie lokalnego lub szkolnego programu działań na rzecz klimatu.

Budując zielone myślenie i umiejętności wśród młodych ludzi, pomagasz kształtować pokolenie, które będzie napędzać pozytywne zmiany, a także zapewniasz młodym ludziom umiejętności, których potrzebują, aby zabezpieczyć się i odnosić sukcesy na rynku pracy.

Zobacz sekcję Zasoby poniżej, jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na ten temat.

CO TO JEST PRZEDSIĘBIORCZOŚĆ?

Przedsiębiorczość jest definiowana różnie w różnych dyscyplinach naukowych, w których jest przedmiotem badań. W rezultacie nie ma jednej, powszechnie akceptowanej definicji przedsiębiorczości.

Jedną z możliwości jest przyjęcie europejskiej koncepcji przedsiębiorczości jako kompetencji kluczowej. W wyniku wieloletniej pracy grupy roboczej w ramach Komisji Europejskiej, przedsiębiorczość została zidentyfikowana jako jedna z ośmiu kluczowych kompetencji dla uczenia się przez całe życie. Kluczowe kompetencje to połączenie wiedzy, umiejętności i postaw, które wszyscy ludzie potrzebują do osobistego spełnienia i rozwoju, aktywnego obywatelstwa, integracji społecznej i zatrudnienia. Opis kompetencji przedsiębiorczych można znaleźć w dokumencie zatytułowanym EntreComp.

EntreComp definiuje przedsiębiorczość jako zdolność do dostrzegania możliwości i pomysłów oraz przekształcania ich w wartość dla innych. Tworzona wartość może być finansowa, kulturowa lub społeczna. Przedsiębiorczość opiera się na kreatywności, krytycznym myśleniu i rozwiązywaniu problemów, podejmowaniu inicjatywy, wytrwałości oraz umiejętności działania zbiorowego, np. planowania i zarządzania projektami.

Obszary wymienione w EntreComp obejmują wiedzę, umiejętności i postawy, których ludzie potrzebują, aby być przedsiębiorczymi i tworzyć wartość finansową, kulturową lub społeczną dla innych.

JAK ROZWIJAĆ KOMPETENCJE Z ZAKRESU PRZEDSIĘBIORCZOŚCI?

EntreComp definiuje 3 obszary kompetencji przedsiębiorczych. Są to:

• Pomysły i możliwości,
• Zasoby,
• Działania.

Poniżej możesz przeczytać o kluczowych umiejętnościach, wiedzy i postawach, które zostały zidentyfikowane w ramach trzech wymienionych obszarów. Dodatkowo zapoznaj się z konkretnymi wskazówkami, jak poprawić swoje umiejętności przedsiębiorcze. Możesz je wykorzystać do pracy nad swoimi kompetencjami, jak i w działaniach z młodzieżą.

W obszarze POMYSŁÓW I MOŻLIWOŚCI kluczowe umiejętności, wiedza i postawy to:

• Dostrzeganie możliwości,
• Kreatywność,
• Tworzenie wizji,
• Docenianie pomysłów,
• Etyczne i zrównoważone myślenie.

JAK TO ZROBIĆ?

Oto wskazówki i rekomendacje dotyczące kształtowania przedsiębiorczości w tym obszarze: 

• Użyj swojej wyobraźni i umiejętności, aby zidentyfikować możliwości tworzenia wartości (ekonomicznej, kulturowej i społecznej): Klucz do przedsiębiorczości to umiejętność dostrzegania wartości tam, gdzie inni jej nie widzą. Bądź czujny na potrzeby w różnych obszarach życia – pracy, zdrowia, kultury czy ochrony środowiska. Wyobraźnia pozwala dostrzec nowe rozwiązania dla codziennych wyzwań.

• Rozwijaj kreatywne i celowe pomysły: Kreatywność to umiejętność łączenia zasobów w sposób przynoszący wartość. Pomysły muszą być celowe, odpowiadając na konkretne potrzeby i wyzwania społeczne lub ekonomiczne. Dostosuj je do rzeczywistości, aby były możliwe do zrealizowania.

• Pracuj nad swoją wizją przyszłości: wyobraź sobie przyszłość, opracuj wizję przekształcania pomysłów w działanie, wizualizuj przyszłe scenariusze, aby móc kierować swoimi wysiłkami i działaniami: Wizualizowanie przyszłości pomaga w kierowaniu działaniami i motywuje do podejmowania kroków już teraz. Zdefiniuj cele i etapy, by skutecznie realizować plany, przygotowując się na różne scenariusze.

• Dostrzegaj potencjał swoich pomysłów do tworzenia wartości i identyfikuj odpowiednie sposoby na jego maksymalizację: Każdy pomysł ma potencjał do tworzenia wartości. Zidentyfikuj, jak może on wpłynąć na innych, i opracuj strategię jego maksymalizacji. Użyj odpowiednich narzędzi i działań, by realizować go efektywnie.

• Oceń konsekwencje wybranych pomysłów i działań oraz ich wpływ na docelową społeczność, rynek, społeczeństwo i środowisko. Działaj odpowiedzialnie: Przed podjęciem decyzji, przemyśl ich wpływ na społeczność, rynek, społeczeństwo i środowisko. Działaj odpowiedzialnie, uwzględniając etyczne i społeczne aspekty. Twórz przedsiębiorstwa, które mają pozytywny wpływ na długoterminowy rozwój.

W obszarze ZASOBÓW wyróżniamy następujące umiejętności, wiedzę i postawy:

• Świadomość siebie i poczucie własnej skuteczności,
• Motywacja i wytrwałość,
• Mobilizacja zasobów (pozyskiwanie i zarządzanie zasobami materialnymi, niematerialnymi i cyfrowymi),
• Umiejętności finansowe i ekonomiczne,
• Mobilizowanie innych.

JAK TO ZROBIĆ?

Oto przykładowe wskazówki i rekomendacje dotyczące kształtowania tego obszaru kompetencji:

• Zidentyfikuj i oceń mocne i słabe strony indywidualne oraz grupowe (jeśli pracujesz w zespole): Ważne jest, aby zrozumieć, w czym jesteś mocny i jakie obszary wymagają poprawy – zarówno na poziomie indywidualnym, jak i zespołowym. Ocena swoich mocnych stron pomoże ci wykorzystać je w realizacji celów, natomiast zidentyfikowanie słabości umożliwi podjęcie działań naprawczych. W pracy zespołowej, świadomość umiejętności i ograniczeń wszystkich członków grupy jest kluczowa dla efektywnej współpracy i osiągania wspólnych celów.

• Uwierz w swoją zdolność do wpływania na bieg wydarzeń pomimo niepewności, niepowodzeń i chwilowych porażek: Zaufanie do własnych umiejętności i zdolności, aby wpłynąć na sytuację, jest fundamentem sukcesu. Każda porażka to szansa na naukę, a niepowodzenia nie są końcem, ale tylko krokiem do osiągnięcia celu. Wyzwania i niepewność są nieodłączną częścią procesu przedsiębiorczości, a wiara w siebie daje siłę do stawiania czoła trudnościom.

• Skup się i nie poddawaj się: Wytrwałość i koncentracja są kluczowe w realizacji celów. Aby osiągnąć sukces, trzeba pozostać skoncentrowanym, nawet gdy napotykamy trudności. Unikanie rozproszenia i trzymanie się swojej drogi, mimo chwilowych porażek, pozwala przejść przez trudne etapy i dojść do upragnionych rezultatów.

• Pozyskuj i zarządzaj materialnymi, niematerialnymi i cyfrowymi zasobami potrzebnymi do przekształcania pomysłów w działanie: Rozwijając projekt, musisz skutecznie pozyskiwać i zarządzać wszystkimi zasobami, które są niezbędne do jego realizacji – od finansów, przez ludzi, aż po technologie. Zrozumienie, jak zarządzać zarówno zasobami materialnymi, jak i niematerialnymi (np. czasem, wiedzą, umiejętnościami), jest kluczem do sukcesu w przekształcaniu pomysłów w realne działania.

• Wykorzystaj ograniczone zasoby w maksymalny sposób: W wielu przypadkach przedsiębiorcy muszą działać w warunkach ograniczonych zasobów. Kluczowe jest, aby maksymalnie wykorzystać dostępne środki i być kreatywnym w ich zastosowaniu. Optymalizacja zasobów – zarówno materialnych, jak i niematerialnych – pozwala osiągnąć zamierzone cele, nawet w trudnych warunkach.

• Osądź koszty przekształcenia pomysłu w działanie: Zanim podejmiesz działania, ważne jest, aby dokładnie oszacować koszty, zarówno finansowe, jak i czasowe, związane z realizacją pomysłu. Świadomość kosztów pozwala lepiej zarządzać projektem, unikać nieprzewidzianych wydatków i przygotować się na wyzwania związane z realizacją.

• Planuj, wdrażaj i oceniaj decyzje finansowe w czasie: Każda decyzja finansowa wymaga odpowiedniego planowania. Ważne jest, aby regularnie oceniać swoje decyzje finansowe, zarówno te dotyczące inwestycji, jak i codziennych wydatków. Tylko wtedy będziesz mógł dostosować swoją strategię, aby jak najlepiej realizować cele przy dostępnych zasobach.

• Inspiruj i angażuj innych: Kluczowym elementem sukcesu w każdym przedsięwzięciu jest zdolność inspirowania i angażowania innych ludzi. Zbudowanie zaangażowanego zespołu, który wierzy w wizję i cele, pozwala na skuteczną realizację pomysłów. Przez pozytywną motywację i klarowną komunikację możesz zmotywować innych do działania, co przyspiesza realizację projektów i wzmaga ich efektywność.

W obszarze DZIAŁAŃ najważniejsze są:

• Podejmowanie inicjatywy,
• Planowanie i zarządzanie,
• Radzenie sobie z niepewnością, niejasnością i ryzykiem,
• Praca z innymi,
• Uczenie się przez doświadczenie.

JAK TO ZROBIĆ?

Oto wskazówki i rekomendacje dotyczące kształtowania tego obszaru kompetencji:

• Idź na całość. Inicjuj procesy tworzenia wartości. Podejmuj wyzwania: Podejmowanie ryzyka i inicjowanie działań, które mogą prowadzić do tworzenia wartości, jest kluczowe dla rozwoju. Nie bój się wychodzić poza strefę komfortu i stawiać czoła wyzwaniom, bo to one prowadzą do innowacji.

• Ustal cele długoterminowe, średnioterminowe i krótkoterminowe. Ustal priorytety i plan działania. Przygotuj plan B na wypadek zmian: Jasno określony cel i strategia pozwalają na lepsze zarządzanie projektami. Priorytetyzowanie zadań pomaga w efektywnym wykorzystaniu czasu, a plan B zapewnia elastyczność w obliczu nieoczekiwanych zmian.

• Bądź gotowy do podejmowania decyzji w obliczu niepewności, niejasności i ryzyka: Decyzje w warunkach niepewności wymagają odwagi i analizy ryzyka. Musisz być gotowy podjąć działania mimo braku pełnej informacji, ufając swojej intuicji i dostępnej wiedzy.

• Współpracuj i wchodź w interakcje z innymi. Twórz sieci: Budowanie relacji i współpraca z innymi osobami pozwala na wymianę doświadczeń i zasobów, co jest niezbędne do realizacji ambitnych projektów. Sieci kontaktów wspierają rozwój i oferują nowe możliwości.

• Wykorzystaj każdą inicjatywę tworzenia wartości jako okazję do nauki: Każdy projekt to szansa na rozwój. Nawet jeśli nie wszystko pójdzie zgodnie z planem, każda inicjatywa przynosi cenne doświadczenie, które pomoże w przyszłości.

• Ucz się z innymi, w tym z rówieśnikami i mentorami: Nauka od innych, którzy mają doświadczenie, pozwala na szybszy rozwój. Mentorzy i rówieśnicy mogą oferować nowe perspektywy i pomoc w rozwiązywaniu problemów.

• Przeprowadź refleksję i ucz się zarówno z sukcesów, jak i porażek (swoich i innych): Refleksja nad osiągnięciami i błędami pomaga wyciągać wnioski i unikać tych samych błędów w przyszłości. Uczenie się na sukcesach innych pozwala uniknąć ich problemów i szybciej osiągnąć cele.

Wiadomości związane z przyszłością naszą i naszej planety nie zawsze są pomocne, ponieważ nierzadko podsycają sensację i strach. Często przytłaczający niepokój, który to wywołuje, może prowadzić ludzi do apatii, a następnie do rezygnacji i w końcu do braku działania. Jest to kontrproduktywne w kontekście podnoszenia świadomości o potrzebie zmiany naszych nawyków i stylu życia na bardziej zrównoważony. Zamiast koncentrować się na nagłówkach wywołujących strach, możemy skupić naszą uwagę na pozytywnej pracy aktywistów na całym świecie - ludzi, którzy odważnie torują drogę ku bardziej zrównoważonej przyszłości. Mogą oni zainspirować nas do podążania ich śladami i uczestniczenia w przekształcaniu świata wokół nas na skalę, która jest obecnie dostępna, bez względu na to, jak jest ona duża lub mała.

Każdy z tych młodych ludzi, których Ci przedstawiamy, działając zgodnie ze swoimi przekonaniami i wykorzystując swoje umiejętności, stworzył prawdziwą wartość dla świata. Ludzie ci również zdali sobie sprawę, że ważne jest, aby zachęcać innych do wspólnego działania, włączając ludzi, firmy, organizacje i rządy. To doprowadziło do powstania fundacji, stowarzyszeń, firm i globalnych ruchów z nadrzędnym celem zmiany świata na lepsze. Oto kilka inspirujących przykładów, jak inni wykorzystali swoje kompetencje, przekształcili swoje przekonania w działanie i stworzyli miejsca pracy dla siebie i innych, służąc jednocześnie planecie.

Poziom lokalny

MAŁGORZATA TERRERO-ROZMUS, POLSKA
Małgorzata Terrero-Rozmus z Częstochowy (Polska), jak wielu młodych ludzi, była mocno zaangażowana w walkę ze zmianami klimatycznymi. Zmieniła swoje nawyki, aby być bardziej przyjazną dla środowiska, ale czuła, że to nie wystarczy. W wieku 26 lat założyła Fundację Rething w Częstochowie (2019 rok). Jej głównym celem jest zmniejszenie negatywnego wpływu działalności człowieka na środowisko oraz łagodzenie negatywnych skutków środowiskowych takich działań. Fundacja prowadzi kampanie w mediach społecznościowych, zajęcia edukacyjne w szkołach, otwarte wykłady i warsztaty, a także inne działania, które bezpośrednio wpływają na środowisko, takie jak sadzenie drzew i organizowanie społecznego sprzątania lasów, rzek i innych miejsc publicznych.

Małgorzata charakteryzuje się uporem w dążeniu do swoich celów, ponieważ ma głębokie wewnętrzne przekonanie, że nie może stać bezczynnie. Postanowiła więc zrobić coś więcej i założyła dwa lokalne sklepy charytatywne sprzedające używane odzież i przedmioty. Są one obsługiwane przez osoby defaworyzowane na rynku pracy oraz wolontariuszy pracujących w fundacji. Sklepy noszą nazwę „Lepszy Klimat” i oferują produkty w cenach niższych niż w zwykłych sklepach. Cały dochód ze sprzedaży (minus koszty utrzymania sklepu) przeznaczany jest na cele statutowe organizacji.

Odwiedź stronę Fundacji Rething: https://fundacjarething.pl/

Poziom regionalny i krajowy

NZAMBI MATEE, KENIA
Organizacja Gjenge Makers, z siedzibą w Nairobi w Kenii, kierowana przez Nzambi Matee, pomysłowo tworzy ekologiczne kostki brukowe z materiałów recyklingowych. Efektem jest kolorowy i trwały materiał, który jest również korzystny dla środowiska. Nzambi postanowiła zrezygnować z pracy jako analityk danych w 2017 roku, aby skupić się na zrównoważonym rozwoju i zarządzaniu odpadami. Zakładając małe laboratorium w ogrodzie swojej matki, zaczęła tworzyć i testować kostki brukowe, ostatecznie opracowując idealny przepis. W 2018 roku stworzyła swoją pierwszą kostkę z odpadów plastikowych, a rok później wynalazła maszynę do przetwarzania odpadów na większą skalę.

Musiała również stawić czoła kilku wyzwaniom. Jej sąsiedzi skarżyli się na hałaśliwą maszynę używaną do jej eksperymentów i produkcji. Ponadto Nzambi nie widziała swoich przyjaciół przez rok, ponieważ była tak zdeterminowana i oddana pracy oraz swojej misji. Zdobyła stypendium w programie szkoleniowym z zakresu przedsiębiorczości społecznej w Stanach Zjednoczonych. Podczas swojej krótkiej wizyty w USA korzystała z laboratoriów materiałowych na Uniwersytecie Kolorado w Boulder, aby testować i udoskonalać proporcję piasku do plastiku. Ostatecznie Nzambi założyła start-up Gjenge Makers. Od 2021 roku jej fabryka przetworzyła około 20 ton odpadów plastikowych i zapewniła pracę i możliwości ekonomiczne dla ponad 100 osób, w tym kobiet, młodzieży i nieformalnych zbieraczy śmieci.

Obejrzyj ten film, aby dowiedzieć się więcej: https://www.youtube.com/watch?v=QbZKP4UAtL8

LEFTERIS ARAPAKIS, GRECJA
Przełowienie wód i ich zanieczyszczenie plastikiem zagroziły wielu gatunkom ryb w Morzu Śródziemnym, nie tylko niszcząc ekosystemy wodne, ale także powodując, że rybacy w Grecji tracili źródła utrzymania. Aby temu zaradzić, Lefteris Arapakis stworzył szkołę rybacką Enaleia, w której uczył rybaków, jak łowić w sposób zrównoważony i zbierać porzucony plastik, zanim zanieczyści morze. Rybacy zbierają co miesiąc ponad 20 ton plastiku z morza, co sprawia, że wody stają się zdatne do życia dla ryb; w rezultacie zwiększa się plon rybny.

Urodzony w greckiej rodzinie rybackiej, Lefteris spędził swoje życie na wybrzeżu Morza Śródziemnego. Kiedy grecki kryzys gospodarczy ogarnął kraj w 2016 roku, podjął wyzwanie dotyczace stworzenia Enaleia, przedsiębiorstwa społecznego o charakterze non-profit, poświęconego zrównoważonemu życiu morskiemu i edukacji młodych rybaków. Organizacja zajmuje się zarówno lokalnymi wyzwaniami, takimi jak zatrudnienie dla małych społeczności rybackich, jak i globalnymi problemami, takimi jak zanieczyszczenie oceanów, poprzez inicjatywy takie jak Mediterranean CleanUp.

Lefteris wprowadził innowacyjne sposoby na stworzenie gospodarki o obiegu zamkniętym i zachęca do zrównoważonych praktyk. Wykorzystując plastik przyniesiony na brzeg przez rybaków, Enaleia współpracuje z firmami, aby tworzyć koszulki i skarpetki z przetworzonych odpadów, redukując emisję dwutlenku węgla. „Wierzę w kluczową rolę, jaką społeczności rybackie mogą odegrać w działaniach na rzecz klimatu, łagodząc zanieczyszczenie plastikiem w morzach i przełowienie, biorąc pod uwagę ich rozległą wiedzę i doświadczenie w zakresie oceanów i ich specyfiki.... Optymizm i elastyczność są naszą główną bronią w walce z kryzysem klimatycznym” - mówi.

Dowiedz się więcej na stronie: https://www.theworlds50best.com/50next/list/2022/trailblazing-activists/lefteris-arapakis

Poziom międzynarodowy

GRETA THUNBERG, SZWEcja
Jako jedna z najbardziej wpływowych aktywistek ekologicznych, Greta Thunberg, nadal prowadzi ruch Fridays for Future, który organizuje protesty przeciwko niepowodzeniu rządów i przemysłu w podejmowaniu działań na rzecz klimatu.

Ruch przyciągnął 14 milionów ludzi do strajków klimatycznych, a Greta zainspirowała pokolenie młodych aktywistów do podążania jej śladami i podnoszenia głosu w obronie planety.

Greta Thunberg, mimo że została promowana do dziewiątej klasy, nie poszła do szkoły 20 sierpnia 2018 roku, zainspirowana wyborami powszechnymi, które miały miejsce 9 września oraz falą upałów i pożarami lasów, które dotknęły Szwecję. Jej żądania wobec rządu szwedzkiego dotyczyły zmniejszenia emisji dwutlenku węgla i przestrzegania Porozumienia Paryskiego z 2015 roku. W dniu, w którym miała rozpocząć rok szkolny, postanowiła zaprotestować przed budynkiem Riksdagu, szwedzkiego parlamentu, z banerem Skolstrejk för klimatet (tłumaczenie: strajk szkolny dla klimatu). Każdego piątku od początku roku szkolnego opuszczała szkołę i kontynuowała swój protest.

W grudniu 2018 roku wzięła udział w szczycie klimatycznym COP24 w Katowicach w Polsce, gdzie przyjechała na zaproszenie sekretarza generalnego ONZ. Protestowała również w Londynie i przed Parlamentem Europejskim w Brukseli, a 16 kwietnia 2019 roku przemawiała w Parlamencie Europejskim.

Młodzi ludzie na całym świecie, podążając za Thunberg, zaczęli organizować protesty klimatyczne w formie marszy organizowanych w czasie godzin szkolnych. Miliony ludzi w ponad 150 krajach na całym świecie dołączyły do tzw. Globalnego Strajku Klimatycznego, domagając się działań ze strony polityków.

Odwiedź stronę Fridays for Future, aby dowiedzieć się więcej o tym globalnym ruchu: https://fridaysforfuture.org/

PRACA Z MŁODZIEŻĄ I KOMPETENCJE PRACOWNIKA MŁODZIEŻOWEGO

W module 1 wyjaśniliśmy, czym jest praca z młodzieżą - jest to kluczowe pojęcie dla wszelkiego rodzaju działań z, dla i przez młodych ludzi o charakterze społecznym, kulturowym, edukacyjnym lub politycznym. Należy do dziedziny edukacji „poza szkołą", najczęściej określanej jako nauka nieformalna lub pozaformalna. Głównym celem pracy z młodzieżą jest stworzenie możliwości dla młodych ludzi do kształtowania swojej przyszłości.

Zakres tematów, które obejmuje praca z młodzieżą jest tak różnorodny, jak typy ludzi i organizacji zaangażowanych w te działania. Aktywizm polityczny, street work, działalność sportowa, przedsiębiorczość społeczna i zajęcia w czasie wolnym mogą być określane jako „praca z młodzieżą".

Aby przyjrzeć się tematowi kompetencji potrzebnych do pełnienia roli pracownika młodzieżowego, chcielibyśmy przypomnieć o narzędziu opracowanym przez Radę Europy, zwanym Portfolio (wspominaliśmy o nim w module 1).

Portfolio to narzędzie do oceny kompetencji w pracy z młodzieżą i planowania ich rozwoju. Proces ten jest bardzo ważny, ponieważ pracownicy młodzieżowi są zobowiązani do uczenia się przez całe życie, a sama praca z młodzieżą jest dziedziną, która nieustannie się rozwija.

Kluczowe pytania, na które Portfolio chce pomóc Ci odpowiedzieć, są następujące: Kiedy myślisz o pracy z młodzieżą, w którą jesteś zaangażowana(y), co robisz i co musisz umieć, aby robić to dobrze? Co jest potrzebne, aby być kompetentną osobą pracującą z młodzieżą?

W Portfolio kompetencje osoby pracującej z młodzieżą są podzielone na siedem sekcji według ich funkcji. Pod każdą funkcją znajdziesz przykłady kompetencji opisanych w trzech wymiarach: wiedza (głowa), umiejętności (ręce), postawy i wartości (serce). Już zapoznała(e)ś się z tymi terminami w pierwszej części modułu 5.

Aby dać Ci przykład, przyjrzyj się kluczowym kompetencjom wspierającym młodych ludzi w byciu aktywnymi uczestnikami społeczeństwa, w którym żyją. Jest to ważne zarówno dla zielonej transformacji, jak i dla nauki przedsiębiorczości.

Zachęcamy do odwiedzenia strony internetowej Rady Europy, aby zapoznać się z pełną listą funkcji i kompetencji: https://www.coe.int/en/web/youth-portfolio/youth-work-competence

Pamiętaj jednak, że lista kompetencji tam przedstawiona nie jest wyczerpująca. Możesz chcieć dodać do niej inne bardzo ważne kompetencje, które są potrzebne konkretnie w Twojej pracy.

POMYSŁY NA WYKORZYSTANIE PORTFOLIO

Internetowe Portfolio może być przydatne dla Ciebie jako indywidualnego pracownika młodzieżowego lub lidera młodzieżowego, aby:

• Dokonać samooceny aktualnego poziomu kompetencji w pracy z młodzieżą.
• Ustalić cele nauki i rozwoju oraz dążyć do ich realizacji w sposób, który zidentyfikujesz.
• Po pewnym czasie ponownie zapoznać się ze swoją samooceną, aby sprawdzić, co się zmieniło, zaktualizować swoje Portfolio lub wznowić proces.

Istnieje narzędzie online, aby rozpocząć korzystanie z Portfolio. Chcąc z niego skorzystać, odwiedź stronę: https://www.coe.int/en/web/youth-portfolio/online-portfolio

Tworzenie Portfolio to proces dynamiczny, który warto regularnie aktualizować. Takie podejście pomaga utrzymać motywację, rozwijać umiejętności i poszerzać kompetencje w pracy z młodzieżą. Dzięki temu łatwiej zweryfikujesz, czy dokonana w danym momencie samoocena wciąż odzwierciedla Twoje umiejętności, a także zaktualizujesz te obszary, w których zaszły zmiany lub postęp.

Pamiętaj również, że nie musisz być doskonały we wszystkich obszarach i kompetencjach.

PRAKTYCZNE ĆWICZENIE SAMOROZWOJU KOMPETENCJI PRACOWNIKÓW MŁODZIEŻOWYCH

Inną metodą, w której można wykorzystać powyższe kompetencje, jest Hierarchia Kompetencji. Metoda ta pomoże Ci zidentyfikować kompetencje, które są najważniejsze w Twojej pracy, ale także pomyśleć o ich hierarchii i rozwoju. Stworzysz ranking poszczególnych kompetencji. Wykonaj to ćwiczenie krok po kroku. Najpierw zapoznaj się z instrukcją postępowania, a na dole strony pobierz narzędzie do wykonania tego ćwiczenia.

CZĘŚĆ I. HIERARCHIA KOMPETENCJI

Wydrukuj Załącznik 1 z dokumentu poniżej, aby ukończyć tę część ćwiczenia.

1. Zapoznaj się z listą kompetencji wymienionych w Załączniku 1 (pochodzą one z Portfolio). Dokładnie ją przejrzyj i sprawdź, czy nie brakuje na niej innych kompetencji, które są dla Ciebie ważne (tj. są ważne w Twojej pracy z młodzieżą). Jeśli tak, wpisz je w puste miejsca.
2. Wykreśl z listy 10 kompetencji, najmniej ważnych w Twojej pracy.
3. Spójrz na swoją listę. Czy chciał(a)byś coś do niej dodać? Możesz dopisać dodatkowe kompetencje, jeśli przychodzą Ci do głowy. Skorzystaj z pustych miejsc.
4. W następnym kroku skreśl kolejnych 10 kompetencji - tych, które nie są najważniejsze. Zadanie staje się trudniejsze, ale dasz radę!
5. Na koniec skreśl tyle kompetencji, aby na Twojej liście pozostało tylko 5. To nie oznacza, że przekreślone kompetencje nie będą miały znaczenia w Twojej pracy. Po prostu na potrzeby tego ćwiczenia wybierz 5, z którymi będziesz dzisiaj pracować.
6. Zrób przerwę. Ta część ćwiczenia nie była łatwa i wymagała wielu trudnych decyzji. Zrób sobie herbatę lub napij się wody. To pomoże Twojemu mózgowi się skoncentrować.

CZĘŚĆ 2. SAMOOCENA I PLAN ROZWOJU

Wydrukuj Załącznik 2 z dokumentu poniżej, aby ukończyć tę część ćwiczenia.

1. Przepisz kompetencje, które wybrałeś, na osobną listę. Zapisz je w kolumnie numer 1 (załącznika nr 2).
2. Dla każdej kompetencji na swojej liście wskaź w skali od 1 do 10, jak ważna jest ona w Twojej pracy. Ocena może być powtarzana, tzn. możesz uznać 2 lub więcej kompetencji za równie ważne i przyznać im tę samą liczbę punktów. Wpisz oceny w kolumnie numer 2.
3. W następnym kroku, „Moja ocena", zastanów się, ile punktów, w skali od 1 do 10, przyznał(a)byś sobie za posiadanie danej kompetencji. Np. Wykorzystanie różnych metod edukacyjnych, w tym tych, które rozwijają kreatywność i wspierają motywację do nauki - 6 punktów. Zapisz wynik w kolumnie numer 3.
4. W kolumnie numer 4, w skali od 1 do 10, oceń wagę danej kompetencji i to, w jakim stopniu chciał(a)byś osiągnąć w niej mistrzostwo. To będzie Twój cel. Np. Wykorzystanie różnych metod edukacyjnych, w tym tych, które rozwijają kreatywność i wspierają motywację do nauki - 9 punktów.
5. Teraz pomyśl i zapisz przynajmniej jeden pomysł na to, jak możesz poprawić swoje umiejętności w każdym z 5 obszarów. Np. Mogę podjąć szkolenie z metod pracy z młodzieżą lub rozpocząć job-shadowing.
6. Na koniec pomyśl, czego potrzebujesz, aby osiągnąć swój cel. Np. znalezienie dofinansowania, znalezienie organizacji partnerskiej, zgoda od przełożonego, otrzymanie porady eksperta. Określ również, w jakim czasie możesz zająć się tym, czego potrzebujesz. Np. W ciągu 2 tygodni znajdę doradcę, który pomoże mi znaleźć i zapisać się na kurs szkoleniowy. / W nadchodzącym tygodniu przyjrzę się dostępnym kursom szkoleniowym na stronie SALTO.

Gratulacje! Dokonałeś samooceny swoich kompetencji i zaplanowałeś swój rozwój w tej dziedzinie.

Ale nie zapomnij sprawdzić, np. co sześć miesięcy, jaki postęp robisz w kierunku osiągnięcia swoich celów i jaka jest Twoja aktualna hierarchia kompetencji. Może ona zmieniać się z czasem.

Dzięki Modułowi 5 i jego informacjom na temat kompetencji, ze szczególnym uwzględnieniem umiejętności związanych z zieloną transformacją i przedsiębiorczością, będziesz w stanie wspierać rozwój świadomości i umiejętności młodych ludzi w tej dziedzinie.

Teraz możesz korzystać z narzędzia do autorefleksji podczas omawiania jakiejkolwiek kompetencji z młodzieżą. Dzięki świadomości swoich mocnych i słabych stron, zarówno Ty, jak i młodzi ludzie, z którymi pracujesz, będziecie mogli zidentyfikować punkt wyjścia i następne kroki w celu wzmocnienia wybranych obszarów kompetencji.

W tym module nauczyłeś się również wielu praktycznych wskazówek, jak rozwijać kompetencje młodych ludzi poprzez pracę z nimi.

Mamy nadzieję, że przykłady osób, które skutecznie wykorzystują swoje umiejętności oraz przekuwają przekonania w działanie i pracę, koncentrując się przy tym na zielonych wartościach, będą inspiracją do pozytywnych zmian, których Europa i świat potrzebują. Każdy, niezależnie od wieku i zawodu, może rozwijać swoje umiejętności i jest to przydatne zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym.

Powodzenia w Twoim rozwoju!